Onderzoeksmethoden

Inleiding

Deze cursus gaat over het voorbereiden en het uitvoeren van onderzoek. We vatten de term 'onderzoek' daarbij breed op:
  • problemen signaleren, analyseren en oplossen
  • aan de hand van een precies geformuleerde onderzoeksvraag
  • uitgevoerd met verantwoorde methoden
  • zodanig dat het resultaat betrouwbaar is.

Wat is wetenschappelijk onderzoek? Hoe kom je van een een vaag probleem tot een goede onderzoeksvraag? Hoe werkt de wetenschappelijke wereld? Aan de hand van deze vragen gaan we in deze cursus samen op verkenning.

We werpen een kritische blik op voorbeelden van onderzoek en verslaggeving daarover in de media.

Je leert eigen onderzoek te ontwerpen. Verder leer je  enkele veelgebruikte methoden in te zetten. Bij dat laatste ligt de nadruk op methoden die je niet zo snel tegenkomt in andere cursussen, namelijk methoden voor (empirisch) onderzoek waarbij mensen (zoals gebruikers, stakeholders) een rol spelen.

Leerdoelen

Na afloop van deze cursus kunnen de deelnemers:
  • professionele criteria aangeven voor ontwerp en uitvoering van onderzoek; deze criteria toetsen in praktijksituaties; kritisch reflecteren op (publicaties over) onderzoek;
  • onderzoeksvragen formuleren;
  • literatuur zoeken met professionele hulpmiddelen, literatuurbeschrijvingen opstellen;
  • operationaliseren; veelgebruikte methoden voor dataverzameling (kwantitatief, kwalitatief) beschrijven, aangeven in welke situaties ze toepasbaar zijn en hoe valkuilen te vermijden zijn;
  • een onderzoeksplan opstellen volgens een professioneel format;
  • de gekozen aanpak verdedigen tegenover collega-onderzoekers;
  • collega's adviseren en feed-back geven.

Onderwerpen

  • Inleiding: criteria voor onderzoek
  • Onderzoeksontwerp: strategieën en methoden, onderzoeksvragen, elementen van een onderzoeksplan, professionele standaarden
  • Wetenschap: de wetenschappelijke wereld, mores, publicaties, literatuur zoeken, bibliotheek, wetenschapsfilosofie
  • Onderzoeksstrategieën: survey, ontwerponderzoek, case study, experiment
  • Specifieke methoden: vragenlijsten, interviews, observatie, documentanalyse
  • Operationaliseren: onderzoekseenheden, variabelen, meetniveaus, indicatoren, steekproefkaders, selectie van onderzoekseenheden, vormen van validiteit, causale verbanden

Werkvormen

  • 16 uur hoorcollege
  • 16 uur werkcollege
  • 52 uur zelfstudie

Toelichting werkvormen

Via interactieve colleges met veel voorbeelden leer je methodologische aspecten van onderzoek kennen. Je werkt in de loop van de cursus aan een onderzoeksplan en opdrachten in het verlengde daarvan. Werkgroepbijeenkomsten ondersteunen dit stapsgewijs. Voor deelname aan de werkgroepen is voorbereiding noodzakelijk. Je geeft feedback aan medestudenten, waarbij je oefent met de professionele wetenschappelijke criteria.

Toetsvorm

De beoordeling wordt bepaald op grond van het onderzoeksplan en een schriftelijke toets over methodologie.

Om voor beoordeling in aanmerking te komen, moet je hebben meegedaan aan de onderlinge feedback ('peer review').

Vereiste voorkennis

De studenten kunnen:
  • schriftelijk en mondeling helder formuleren;
  • teksten schrijven in adequaat Nederlands

Literatuur

Oates, B. J. (2006). Researching information systems and computing. Los Angeles etc.: Sage. ISBN 9781412902243.

Website


Vakcode
NWI-IBI007
Studiepunten
3 ec
Periode
tweede kwartaal

Docenten

Opgenomen in

  • Bachelor Informatica